Voor de Gemeente Oldambt maakte ik met veel deskundige en fijne collega’s een Projectplan Maatregel 14 van Nij Begun. Dat gaat over bevorderen leefbaarheid gedurende vijf jaren tot 2030 met 12 miljoen euro inclusief BTW. Scherp benoemen van de invalshoeken en criteria voor M14, ontwikkelen en professionaliseren van integraal gebiedsgericht werken in dorpen en wijken met benoemen van een beperkt aantal Gebiedsprojecten, meteen aan de slag met projecten op de plank waarvan bekend is dat inwoners die graag willen en een R&D-pot voor verkennen van de haalbaarheid van plannen en ideeën met mogelijk een groot effect op de leefbaarheid zijn elementen waarop ik trots ben.
Voor de leefbaarheid van een dorp of wijk is een Ontmoetingsplek belangrijk. Zoals een dorpshuis. In de Sociale Agenda van Nij Begun wordt dit belang goed gezien. Er is de komende jaren tot 500k per ontmoetingsplek beschikbaar. Als showcase geldt het Gebiedsproject Beertsterbos. Er liggen koppelkansen. “Van 10 losse problemen, naar 1 project”. Daarnaast is er een vliegwieleffect met duurzame effecten.
Wat vond (een van) de opdrachtgever(s)?
Ook voor de Gemeente Het Hogeland heb ik met de beleidscollega’s M14-werk gedaan, een pressure-cooker inzet, met als resultaat een Discussiedocument voor het College van B&W en een Levend Projectenboek Leefbaarheid. Tot 2030 is er 24 miljoen inclusief BTW beschikbaar.
In opdracht voor de provincie Overijssel en samen met Marketing Oost en Gastvrij Overijssel deed ik een Verkenning naar de potentie van een hedendaags Vrijetijdslandschap IJzeren Eeuw in Twente. Het was een prachtige ontdekkingsreis in Twente, Nordhorn, Eindhoven en Tilburg. Ik trok drie conclusies.
Er is heel veel aan (mogelijke) bouwstenen. Maar er is niet veel van de laatste 60 jaar, dus sinds de sluiting van de textielfabrieken in de jaren ’60. Dat is een omissie, witte vlek, missing link. Als je Het Verhaal van Twente wilt vertellen en laten beleven dan hoort die laatste periode er ook bij. De hedendaagse textiel is hightech. En er is een logische lijn van de maakindustrie textiel en machinebouw toen en nu. Het Philips Museum doet dat bijvoorbeeld heel goed, de transformatie van Philips tot en met de hedendaagse focus op healthtech wordt getoond. Het Verhaal van Twente is niet af en daar ligt potentie voor integrale regiomarketing: een Sterk Merk Twente voor inwoners, bezoekers, studenten, arbeidskrachten, bedrijven en nieuwe inwoners.
2 Als ik één trefwoord moet noemen van de Verkenning dat is het versnippering
In alle opzichten. Ruim 200 bouwstenen geografisch verspreid over heel Twente, organisatorisch versnipperd, niet als collectie of ensemble ontsloten op de schaal van Twente en op de lokale schaal van bijvoorbeeld het gebied rond De Museumfabriek. En er is gebrek aan samenhang. Brainport Eindhoven is een voorbeeldregio waar elke partij zijn rol speelt en er regie wordt gevoerd op collectieve ambities. En men directe contacten heeft met het Rijk. Een voorbeeld van een collectieve ambitie is Twente Culturele Hoofdstad. Er ligt dus potentie voor bundeling.
Ze fungeren als plek met een drempel in de vorm van een (betaal)muur (wat we een museum noemen). Als bezoeker van een museum merk je niet dat je je in een themagebied (voorbeeld Roombeek, met meerdere erfgoedpanden textiel, Het Huis van Verhalen met een klein theater, ArtEZ / AKI, Tetem, de voormalige spoorlijn naar Lonneker), (cultuur)netwerk, vrijetijdslandschap of ecosysteem Twente bevindt. En zonder beeld van waar je je precies bevindt (routekaart, plattegrond). Kortom: er is nog veel meer mogelijk aan informatie, context en beleving om de bezoeker mee te geven. Effecten zijn dan naar verwachting meer waarde(beleving), meer bezoek (ook van inwoners met bijvoorbeeld gasten), langere verblijfstijd en meer herhalingsbezoek.
Voorts gaf ik acht aanbevelingen met concrete stappen. Dit soort puzzels, uitzoekzaken, verzamelen, structureren, combineren en analyseren vind ik geweldig leuk om te doen. Als ik terugkijk in mijn oeuvre of zakelijker portfolio is een dergelijke werkwijze onderdeel van mijn DNA of handtekening. Het is de kunst om om een hoekje te kijken. Op vondst naar wat er voor het vraagstuk echt toe doet. Daarom stel ik mezelf aan het begin, halverwege en aan het eind ook altijd de vraag: ”Wat is hier de KERN?”.
In 2023 voerde ik een verkenning uit naar een Europees Kenniscluster Bodem(technologie) in Noord-Nederland met een Bodemcampus in Leeuwarden. Met de titel Een Gezonde Voedingsbodem; praktisch voor iedereen. De opdrachtgevers waren Hogeschool Van Hall Larenstein, Wetsus en Innovatie Pact Fryslân (IPF). Ik heb deze opdracht als buitengewoon leerzaam ervaren. Uitgangspunt is dat gezonde bodems zorgen voor gezonde teelten / producten die weer bijdragen aan gezonde darmen van mensen. En gezonde darmen betekent een positieve invloed op een gezonde geest. Momenteel zijn veel bodems niet gezond. Er is nog veel te onderzoeken, bijvoorbeeld op het gebied van het microbioom in bodems. De uitspraak “Zie de bodem als recyclingsmachine” is ook blijven hangen.
Ik heb veel gesprekken gevoerd met experts op het gebied van bodem, bestaande bouwstenen in Noord-Nederland bezocht zoals het Biosintrum in Oosterwolde, internetsearch gedaan en leervoorbeelden uit andere werelden aangedragen. In de bijna 100 pagina’s tellende rapportage heb ik uitgebreid verslag gedaan van mijn ontdekkingsreis bodemtechnologie. Met tips als “Ga bij partijen als NIO, KNAW, WUR, DLO’s en andere kennispartijen het stuwmeer van onderbenutte onderzoekslijnen aftappen”. Uiteindelijk heb ik in het rapport 15 bevindingen benadrukt, 31 citaten belicht en 12 conclusies en aanbevelingen benoemd. Daarna volgden 10 stappen om tot een basis voor een Bodemcampus in Leeuwarden te komen met wie doet wat. De volgende citaten laten zien dat het echt ergens over gaat als we het hebben over onderscheidend vermogen en concurrentiekracht van het noorden en beter zorgen voor milieu en voor onszelf:
“De Holy Grail voor Noord-Nederland is realiseren van de ambitie de Europese topregio for Healthy Soil and Healthy Ageing. Ofwel de visie Caring for Soil, Caring for Life met circulerend vermogen van nutriënten en een gezonde leefomgeving voor mensen. Voor de financiering staan alle banken in de wereld in de rij”.
“De huidige wetgeving is gericht op destructie van mineralen. Er is integrale wetgeving nodig die past bij kringloopdenken. We moeten reststromen veel beter benutten. Iedere bodem de juiste mix. Zo kan Friesland de nutriëntenspecialist van Europa worden”.
Voor de Arbeidsmarktregio Drenthe, zie https://www.samenvoordeklant.nl/arbeidsmarktregios/drenthe, heb ik twee strategiesessies voorbereid met Alice Uineken en vervolgens begeleid. De Commissie Borstlap kwam voorbij, het feit dat er heel veel geld beschikbaar is de komende jaren voor matching vraag en aanbod op de arbeidsmarkt, maar dat het een puzzel is hoe dat adequaat in programma’s en projecten georganiseerd kan worden. Het was voor mij leuk werk met leuke deelnemers. En ik heb weer wat geleerd, want zo goed wist ik nou ook weer niet wat een Arbeidsmarktregio precies doet.
Voor de Gemeente Oldambt werd ik gevraagd om hun NPG-aanvraag Koepelproject Graanrepubliek 2.0 te ondersteunen met kennis, creativiteit en proces. Ik heb uiteindelijk een half jaar intensief, plezierig, aanvullend en succesvol samengewerkt met Erwin Vening. Wat een feest zo’n opdrachtgever en partner! Via een bundeling van een tiental samenhangende deelprojecten (koepelproject) op het gebied van erfgoedontwikkeling en voedseltransitie wordt verder gebouwd aan Oldambt als Wel-varende Graanrepubliek 2.0. Via een interactief en iteratief proces met werkbijeenkomsten is met initiatiefnemers gewerkt aan concretisering van hun projecten en aan een samenhang gericht op een 1+1+1=10 effect. Tot de projecten behoren opknappen van Oldambtster boerderijen, een Restauratiewerkplaats, Fieldlabs voor agroproducten met proefboerderij Ebelsheerd en Smaakboerderijen, circulaire producten van vezels, verhalen en meer, Innovatiewerkplaatsen met studenten, een verkenning naar een musical De Graanrepubliek naar het gelijknamige boek van Frank Westerman en volgens de methode van Het Pauperparadijs in Veenhuizen, de ontwikkeling van het gebied Oudezijl in Bad Nieuweschans naast Coöperatie De Graanrepubliek (https://www.graanrepubliek.nl/) met proeffabriekjes en mooier maken van het gebied.
Een apart acquisitietraject was de kluskans Haalbaarheid van Internationaal MBO (IMBO) voor de gemeente Coevorden, als coördinator van 17 (!) NL-DE partners. Dat ging via https://aanbestedingskalender.nl/. Ik had een keer via LinkedIn gereageerd op een bericht van de gemeente Coevorden aangaande IMBO “dat me dat een erg boeiend onderwerp leek”. Een aantal maanden later werd ik van harte uitgenodigd om via die inkoopwebsite mee te doen met een pitch. Aanvankelijk had ik daar niet veel zin in, omdat het een heel technisch proces is en je eerst alleen maar met inkopers hebt te maken en niet met de beleidsmensen met wie je de klus gaat doen als je wint. Maar aan de andere kant had ik nog nooit op deze wijze geacquireerd en wilde ik het wel eens proberen. En als ik meedoe, wil ik winnen. Dat is, met hulp van mijn partner Reinhard Wolff (van leuke boekjes als Las mal sitzen, Es kommt wohl gut en Gepokt en gemazeld), gelukt. We waren de beste en, verrassenderwijs, de goedkoopste. Opmerkelijk was dat onze kritische beschouwing op het vraagstuk die nogal afweek van wat men leek te willen werd omarmd. Ik begon onze offerte als volgt:
Na mijn studie sociale geografie in Groningen begon ik ruim 30 jaar geleden met werken, bij economisch onderzoeks- en adviesbureau Bartels uit Assen (tegenwoordig gevestigd in Amersfoort). Mijn eerste klus was de “Haalbaarheid van een MBO-opleiding Brood en Banket voor het Friesland College”. Ik heb toen geleerd dat je op basis van een dergelijke verkenning nooit keiharde conclusies kunt trekken. Mensen zeggen immers niet altijd wat ze denken en mensen denken niet altijd wat ze zeggen. Bovendien zijn het in de eerste plaats mensen. Dus zelfs als ze bij een marktonderzoek naar eer en geweten zeggen wat ze zullen of zouden doen, dan nog is de aard van het menselijk gedrag dat het toch af en toe anders loopt… Deze “historische passage” is bedoeld als bijsluiter voor het betreffende haalbaarheidsonderzoek, ter relativering van de waarde en zekerheden die haalbaarheidsonderzoeken opleveren. Uw haalbaarheidsonderzoek moet dus slim gebeuren, vanaf het begin gericht op het gewenste resultaat van Internationaal MBO (IMBO) en als procesproduct gericht op een Interreg A aanvraag. Dus niet alles maar onderzoeken en bergen informatie verzamelen, dan groeperen en selecteren (analyseren), met conclusies en aanbevelingen waar per definitie (!) een grens is aan de voorspellende waarde. Slim werken betekent focus vooraf en nadruk leggen op sommige vormen van deelonderzoek. Om gericht te werken aan inhoud, participatie, verleiden en organiserend vermogen. Zo is leren van anderen wat daar reeds is gelukt (best practice) altijd zeer van waarde. Met inachtneming van mogelijk ander onderwijs, andere omstandigheden, andere actoren en een andere timing dan in onze thuisregio. Verder focus ik altijd op energie en drive. Anders gezegd: wie wil er echt wat en waaruit blijkt dat? Motivatie is de belangrijkste succesfactor. Waar een wil is ontstaat een weg. In plaats van een haalbaarheidsonderzoek spreek ik dan ook liever van een Verkenning. En mijn ervaring is dat een procesmatige ontwikkelaanpak effectiever is dan een projectmatige planaanpak. Er moet kortom ruimte zitten in het stappenplan om adequaat in te spelen op wat nodig is gegeven de (te verkennen) ambitie(s). Dat vergt flexibiliteit van opdrachtgever en opdrachtnemer. Ik wil geen prachtig onderzoek dat in de la belandt. Alle papier is uiteindelijk praatpapier. Het gaat om doen, om realiseren. Dus: doen is het echte marktonderzoek
Er was veel enthousiasme, er waren en ontstonden veel projectideeën en het bleek nodig om flink te faseren, omdat alle partners andere kernactiviteiten hebben dan IMBO. Onze 20 aanbevelingen werden alle herkend en wil men gebruiken voor succes.
