Mooie projecten uit 2025

Voor de Gemeente Oldambt maakte ik met veel deskundige en fijne collega’s een Projectplan Maatregel 14 van Nij Begun. Dat gaat over bevorderen leefbaarheid gedurende vijf jaren tot 2030 met 12 miljoen euro inclusief BTW. Scherp benoemen van de invalshoeken en criteria voor M14, ontwikkelen en professionaliseren van integraal gebiedsgericht werken in dorpen en wijken met benoemen van een beperkt aantal Gebiedsprojecten, meteen aan de slag met projecten op de plank waarvan bekend is dat inwoners die graag willen en een R&D-pot voor verkennen van de haalbaarheid van plannen en ideeën met mogelijk een groot effect op de leefbaarheid zijn elementen waarop ik trots ben.

Voor de leefbaarheid van een dorp of wijk is een Ontmoetingsplek belangrijk. Zoals een dorpshuis. In de Sociale Agenda van Nij Begun wordt dit belang goed gezien. Er is de komende jaren tot 500k per ontmoetingsplek beschikbaar. Als showcase geldt het Gebiedsproject Beertsterbos. Er liggen koppelkansen. “Van 10 losse problemen, naar 1 project”. Daarnaast is er een vliegwieleffect met duurzame effecten.

Wat vond (een van) de opdrachtgever(s)?

Ook voor de Gemeente Het Hogeland heb ik met de beleidscollega’s M14-werk gedaan, een pressure-cooker inzet, met als resultaat een Discussiedocument voor het College van B&W en een Levend Projectenboek Leefbaarheid. Tot 2030 is er 24 miljoen inclusief BTW beschikbaar.

Wat vond de opdrachtgever?

Mooie projecten uit 2024

In opdracht voor de provincie Overijssel en samen met Marketing Oost en Gastvrij Overijssel deed ik een Verkenning naar de potentie van een hedendaags Vrijetijdslandschap IJzeren Eeuw in Twente. Het was een prachtige ontdekkingsreis in Twente, Nordhorn, Eindhoven en Tilburg. Ik trok drie conclusies.

1 Veel bouwstenen maar waar zijn de laatste 60 jaar?

Er is heel veel aan (mogelijke) bouwstenen. Maar er is niet veel van de laatste 60 jaar, dus sinds de sluiting van de textielfabrieken in de jaren ’60. Dat is een omissie, witte vlek, missing link. Als je Het Verhaal van Twente wilt vertellen en laten beleven dan hoort die laatste periode er ook bij. De hedendaagse textiel is hightech. En er is een logische lijn van de maakindustrie textiel en machinebouw toen en nu. Het Philips Museum doet dat bijvoorbeeld heel goed, de transformatie van Philips tot en met de hedendaagse focus op healthtech wordt getoond. Het Verhaal van Twente is niet af en daar ligt potentie voor integrale regiomarketing: een Sterk Merk Twente voor inwoners, bezoekers, studenten, arbeidskrachten, bedrijven en nieuwe inwoners.

2 Als ik één trefwoord moet noemen van de Verkenning dat is het versnippering

In alle opzichten. Ruim 200 bouwstenen geografisch verspreid over heel Twente, organisatorisch versnipperd, niet als collectie of ensemble ontsloten op de schaal van Twente en op de lokale schaal van bijvoorbeeld het gebied rond De Museumfabriek. En er is gebrek aan samenhang. Brainport Eindhoven is een voorbeeldregio waar elke partij zijn rol speelt en er regie wordt gevoerd op collectieve ambities. En men directe contacten heeft met het Rijk. Een voorbeeld van een collectieve ambitie is Twente Culturele Hoofdstad. Er ligt dus potentie voor bundeling.

3 De te bezoeken bouwstenen zijn vaak losstaand en naar binnen gericht in plaats van gebiedsgericht

Ze fungeren als plek met een drempel in de vorm van een (betaal)muur (wat we een museum noemen). Als bezoeker van een museum merk je niet dat je je in een themagebied (voorbeeld Roombeek, met meerdere erfgoedpanden textiel, Het Huis van Verhalen met een klein theater, ArtEZ / AKI, Tetem, de voormalige spoorlijn naar Lonneker), (cultuur)netwerk, vrijetijdslandschap of ecosysteem Twente bevindt. En zonder beeld van waar je je precies bevindt (routekaart, plattegrond). Kortom: er is nog veel meer mogelijk aan informatie, context en beleving om de bezoeker mee te geven. Effecten zijn dan naar verwachting meer waarde(beleving), meer bezoek (ook van inwoners met bijvoorbeeld gasten), langere verblijfstijd en meer herhalingsbezoek.

Voorts gaf ik acht aanbevelingen met concrete stappen. Dit soort puzzels, uitzoekzaken, verzamelen, structureren, combineren en analyseren vind ik geweldig leuk om te doen. Als ik terugkijk in mijn oeuvre of zakelijker portfolio is een dergelijke werkwijze onderdeel van mijn DNA of handtekening. Het is de kunst om om een hoekje te kijken. Op vondst naar wat er voor het vraagstuk echt toe doet. Daarom stel ik mezelf aan het begin, halverwege en aan het eind ook altijd de vraag: ”Wat is hier de KERN?”.

Wat vond de opdrachtgever?

Mooie projecten uit 2023

In 2023 voerde ik een verkenning uit naar een Europees Kenniscluster Bodem(technologie) in Noord-Nederland met een Bodemcampus in Leeuwarden. Met de titel Een Gezonde Voedingsbodem; praktisch voor iedereen. De opdrachtgevers waren Hogeschool Van Hall Larenstein, Wetsus en Innovatie Pact Fryslân (IPF). Ik heb deze opdracht als buitengewoon leerzaam ervaren. Uitgangspunt is dat gezonde bodems zorgen voor gezonde teelten / producten die weer bijdragen aan gezonde darmen van mensen. En gezonde darmen betekent een positieve invloed op een gezonde geest. Momenteel zijn veel bodems niet gezond. Er is nog veel te onderzoeken, bijvoorbeeld op het gebied van het microbioom in bodems. De uitspraak “Zie de bodem als recyclingsmachine” is ook blijven hangen.

Ik heb veel gesprekken gevoerd met experts op het gebied van bodem, bestaande bouwstenen in Noord-Nederland bezocht zoals het Biosintrum in Oosterwolde, internetsearch gedaan en leervoorbeelden uit andere werelden aangedragen. In de bijna 100 pagina’s tellende rapportage heb ik uitgebreid verslag gedaan van mijn ontdekkingsreis bodemtechnologie. Met tips als “Ga bij partijen als NIO, KNAW, WUR, DLO’s en andere kennispartijen het stuwmeer van onderbenutte onderzoekslijnen aftappen”. Uiteindelijk heb ik in het rapport 15 bevindingen benadrukt, 31 citaten belicht en 12 conclusies en aanbevelingen benoemd. Daarna volgden 10 stappen om tot een basis voor een Bodemcampus in Leeuwarden te komen met wie doet wat. De volgende citaten laten zien dat het echt ergens over gaat als we het hebben over onderscheidend vermogen en concurrentiekracht van het noorden en beter zorgen voor milieu en voor onszelf:

“De Holy Grail voor Noord-Nederland is realiseren van de ambitie de Europese topregio for Healthy Soil and Healthy Ageing. Ofwel de visie Caring for Soil, Caring for Life met circulerend vermogen van nutriënten en een gezonde leefomgeving voor mensen. Voor de financiering staan alle banken in de wereld in de rij”.

“De huidige wetgeving is gericht op destructie van mineralen. Er is integrale wetgeving nodig die past bij kringloopdenken. We moeten reststromen veel beter benutten. Iedere bodem de juiste mix. Zo kan Friesland de nutriëntenspecialist van Europa worden”.

Wat vond de opdrachtgever?

Mooie projecten uit 2022

Voor de Arbeidsmarktregio Drenthe, zie https://www.samenvoordeklant.nl/arbeidsmarktregios/drenthe, heb ik twee strategiesessies voorbereid met Alice Uineken en vervolgens begeleid. De Commissie Borstlap kwam voorbij, het feit dat er heel veel geld beschikbaar is de komende jaren voor matching vraag en aanbod op de arbeidsmarkt, maar dat het een puzzel is hoe dat adequaat in programma’s en projecten georganiseerd kan worden. Het was voor mij leuk werk met leuke deelnemers. En ik heb weer wat geleerd, want zo goed wist ik nou ook weer niet wat een Arbeidsmarktregio precies doet.

Voor de Gemeente Oldambt werd ik gevraagd om hun NPG-aanvraag Koepelproject Graanrepubliek 2.0 te ondersteunen met kennis, creativiteit en proces. Ik heb uiteindelijk een half jaar intensief, plezierig, aanvullend en succesvol samengewerkt met Erwin Vening. Wat een feest zo’n opdrachtgever en partner! Via een bundeling van een tiental samenhangende deelprojecten (koepelproject) op het gebied van erfgoedontwikkeling en voedseltransitie wordt verder gebouwd aan Oldambt als Wel-varende Graanrepubliek 2.0. Via een interactief en iteratief proces met werkbijeenkomsten is met initiatiefnemers gewerkt aan concretisering van hun projecten en aan een samenhang gericht op een 1+1+1=10 effect. Tot de projecten behoren opknappen van Oldambtster boerderijen, een Restauratiewerkplaats, Fieldlabs voor agroproducten met proefboerderij Ebelsheerd en Smaakboerderijen, circulaire producten van vezels, verhalen en meer, Innovatiewerkplaatsen met studenten, een verkenning naar een musical De Graanrepubliek naar het gelijknamige boek van Frank Westerman en volgens de methode van Het Pauperparadijs in Veenhuizen, de ontwikkeling van het gebied Oudezijl in Bad Nieuweschans naast Coöperatie De Graanrepubliek (https://www.graanrepubliek.nl/) met proeffabriekjes en mooier maken van het gebied.

Een apart acquisitietraject was de kluskans Haalbaarheid van Internationaal MBO (IMBO) voor de gemeente Coevorden, als coördinator van 17 (!) NL-DE partners. Dat ging via https://aanbestedingskalender.nl/. Ik had een keer via LinkedIn gereageerd op een bericht van de gemeente Coevorden aangaande IMBO “dat me dat een erg boeiend onderwerp leek”. Een aantal maanden later werd ik van harte uitgenodigd om via die inkoopwebsite mee te doen met een pitch. Aanvankelijk had ik daar niet veel zin in, omdat het een heel technisch proces is en je eerst alleen maar met inkopers hebt te maken en niet met de beleidsmensen met wie je de klus gaat doen als je wint. Maar aan de andere kant had ik nog nooit op deze wijze geacquireerd en wilde ik het wel eens proberen. En als ik meedoe, wil ik winnen. Dat is, met hulp van mijn partner Reinhard Wolff (van leuke boekjes als Las mal sitzen, Es kommt wohl gut en Gepokt en gemazeld), gelukt. We waren de beste en, verrassenderwijs, de goedkoopste. Opmerkelijk was dat onze kritische beschouwing op het vraagstuk die nogal afweek van wat men leek te willen werd omarmd. Ik begon onze offerte als volgt:

Na mijn studie sociale geografie in Groningen begon ik ruim 30 jaar geleden met werken, bij economisch onderzoeks- en adviesbureau Bartels uit Assen (tegenwoordig gevestigd in Amersfoort). Mijn eerste klus was de “Haalbaarheid van een MBO-opleiding Brood en Banket voor het Friesland College”. Ik heb toen geleerd dat je op basis van een dergelijke verkenning nooit keiharde conclusies kunt trekken. Mensen zeggen immers niet altijd wat ze denken en mensen denken niet altijd wat ze zeggen. Bovendien zijn het in de eerste plaats mensen. Dus zelfs als ze bij een marktonderzoek naar eer en geweten zeggen wat ze zullen of zouden doen, dan nog is de aard van het menselijk gedrag dat het toch af en toe anders loopt… Deze “historische passage” is bedoeld als bijsluiter voor het betreffende haalbaarheidsonderzoek, ter relativering van de waarde en zekerheden die haalbaarheidsonderzoeken opleveren. Uw haalbaarheidsonderzoek moet dus slim gebeuren, vanaf het begin gericht op het gewenste resultaat van Internationaal MBO (IMBO) en als procesproduct gericht op een Interreg A aanvraag. Dus niet alles maar onderzoeken en bergen informatie verzamelen, dan groeperen en selecteren (analyseren), met conclusies en aanbevelingen waar per definitie (!) een grens is aan de voorspellende waarde. Slim werken betekent focus vooraf en nadruk leggen op sommige vormen van deelonderzoek. Om gericht te werken aan inhoud, participatie, verleiden en organiserend vermogen. Zo is leren van anderen wat daar reeds is gelukt (best practice) altijd zeer van waarde. Met inachtneming van mogelijk ander onderwijs, andere omstandigheden, andere actoren en een andere timing dan in onze thuisregio. Verder focus ik altijd op energie en drive. Anders gezegd: wie wil er echt wat en waaruit blijkt dat? Motivatie is de belangrijkste succesfactor. Waar een wil is ontstaat een weg. In plaats van een haalbaarheidsonderzoek spreek ik dan ook liever van een Verkenning. En mijn ervaring is dat een procesmatige ontwikkelaanpak effectiever is dan een projectmatige planaanpak. Er moet kortom ruimte zitten in het stappenplan om adequaat in te spelen op wat nodig is gegeven de (te verkennen) ambitie(s). Dat vergt flexibiliteit van opdrachtgever en opdrachtnemer. Ik wil geen prachtig onderzoek dat in de la belandt. Alle papier is uiteindelijk praatpapier. Het gaat om doen, om realiseren. Dus: doen is het echte marktonderzoek

Er was veel enthousiasme, er waren en ontstonden veel projectideeën en het bleek nodig om flink te faseren, omdat alle partners andere kernactiviteiten hebben dan IMBO. Onze 20 aanbevelingen werden alle herkend en wil men gebruiken voor succes.

Mooie projecten uit 2021

Voor en met medewerkers van de Gemeente Groningen werkten we aan actualisering van dorpsvisies van zeven van de negen dorpen van de voormalige gemeente Ten Boer (de andere twee hadden hun eigen fase) en aan concrete uitvoeringsprojecten en activiteiten. Wat me enorm aansprak waren de “drive” van de gebiedscollega’s, het praktische gehalte en de mogelijkheid om met “speelgeld” projecten van een paar duizend euro meteen te realiseren. Soms met doorverwijzen en betrekken van collega’s uit de gemeente, bijvoorbeeld van verkeer. Projecten zijn geplaatst op https://stemvan.groningen.nl/budgets. Kijk zeker even naar het filmpje daar van Karin van den Berg, inwoonster van Winneweer. Zulke enthousiaste en actiegerichte inwoners heeft een dorp nodig!

Vervallen graven op het kerkhof van Wittewierum, waar vroeger het Klooster Bloemhof (met het verhaal van Abt Emo, zie https://dvhn.nl/reis/De-reis-van-Emo-22097344.html) stond.

Voor en met College, MT en adviseurs van de Gemeente Westerkwartier deed ik een Verkenning met positionering en strategische projecten. Een soort praktische en kortlopende toekomstvisie. Hoe kies je positie vanuit Aard (identiteit, ligging), Schaal (hoe organiseer je toegankelijke voorzieningen) en Richting (trends en kansen)?

Voor een DT van een gemeente klankbordde ik achter de schermen over de diverse organisieveranderingen die men op basis van maatschappelijke opgaven en inhoudelijke ambities wilden invoeren. Ontzettend leuk en dankbaar werk: met weinig inzet veel effect in korte tijd als onderdeel van een vertrouwensrelatie.

Mooie projecten uit 2020

Voor en met de gemeente Borger-Odoorn en de Stichting Beheer Multi Functionele Accommodaties (MFA’s) Borger Odoorn begeleidde ik een energieke en effectieve brainstormbijeenkomst over de toekomst van MFA’s en dorpshuizen in de gemeente. Vooraf wil ik altijd graag weten wat de doelen zijn waarmee deelnemende partijen graag de deur willen uitlopen. Hier ontstond de volgende gemeenschappelijke ambitie: “De MFA is het kloppend hart van en voor de plaatselijke gemeenschap. De inhoud is altijd leidend en vertrekpunt voor hoe je zaken organiseert. Wat zijn de maatschappelijke opgaven? Wat willen de inwoners (vraaggericht)? Zowel de gebruikers / huurders van MFA’s als de beheerstichting en de gemeente organiseren en faciliteren een adequaat aanbod dat ook betaalbaar is. De gebouwen, stichting en procedures / afspraken zijn middelen, geen doelen”. Dit betekent dat je die “structuren” aan de aanbodkant periodiek tegen het licht moet houden als de gevolgen van trends en ontwikkelingen dat vereisen.

Met een team aan deskundige beleidsmedewerkers van de gemeente Midden-Groningen heb ik een goed voorbereide inhoudelijke bijeenkomst begeleid over perspectief voor Slochteren. Een belangrijke vraag die bleef hangen was: “Hoe mooi kan het worden, omschrijf dat eens?”. Voorts gaven de deelnemers aan: “Dit moeten we vaker doen, de tijd voor elkaar nemen en met elkaar zaken uitwerken zonder dat het meteen een besluit is”. Wat vond opdrachtgever Jasper Vos ervan?

“Op 4 maart 2020 heeft Jan Willem een geweldig mooie bijeenkomst begeleid in Slochteren over Slochteren. Vijftien ambtenaren opperden vanuit verschillende disciplines en rollen (erfgoed, wonen, aardbevingen, economie en meer) concrete maatregelen voor perspectief. Hoe mooi kan het worden als gebiedsgericht alles in elkaar grijpt? Wat een kennis en wat een bevlogenheid, top! Er is in deze bijeenkomst met veel energie en plezier gewerkt. Kijken wat wel kan is ook gewoon heel erg leuk om te doen. Het helpt wel als je dat samen kunt doen. En Jan Willem is daarin een fijne en ervaren gesprekspartner. Ik zou hem er zo weer bij vragen. Dank aan alle deelnemers voor de mooie ochtend!”.

Voor de gemeente Groningen maakte ik “Een mooi boekje” van, over en voor (de inwoners van de) voormalige gemeente Ten Boer. Van een projectgroep van ambtenaren uit de domeinen fysiek, sociaal en economisch kreeg ik input, bijna 1.000 (!) pagina’s abstracte en concrete beleidsdocumenten en periodiek feedback op tussenversies. Goud was de geïntroduceerde fietstocht door het imaginaire Ten Boer in de toekomst. Wat kom je dan allemaal tegen wat (mogelijk) is gerealiseerd? Tegen het eind van het jaar ben ik begonnen of misschien wel verder gegaan met het proces van “Perspectief” voor inwoners, het onderdeel Vernieuwen van het Programma Versterken en Vernieuwen. Interessant om ook de structuur en werkwijze van de gemeente te leren kennen aangaande gebiedsgericht (dorpen)beleid versus de vakinhoudelijke kant, zowel bestuurlijk als ambtelijk. De gemeente Oldambt heb ik in het verleden ondersteund met gebiedsgericht werken en dat is altijd een enigszins schurende maar oplosbare puzzel. Als geograaf die denkt in aard, schaal en richting, dus in inhoud en niet in structuren, snap ik de diverse vraagstukken goed. In de eerste helft van 2021 is het in Ten Boer de bedoeling om gedragen Dorpsagenda’s / dynamische uitvoeringsdocumenten te maken en een aantal zogenaamde quick-wins uit te voeren, dat zijn projecten op de plank die inwoners sowieso willen. Met passende participatie ook in de uitvoering. Dat lijkt een beetje op het bouwen van een bierbrouwerij, zie www.maallust.nl.

De gemeente Oldambt ondersteunde ik bij het maakproces van hun Lokaal Programma NPG (Nationaal Programma Groningen). Met beleidsmedewerkers van diverse disciplines: economie, toerisme en erfgoed, jeugd en jongeren, sociaal domein, dorpen en wijken. In korte tijd is er hard samen gewerkt, met het nodige plezier. Wat vindt projectleider Erwin Vening?

“Jan Willem heeft ons afgelopen periode in Oldambt ondersteund bij het opstellen van ons lokale programma voor het Nationaal Programma Groningen. Als procesbegeleider, meedenker en sparringpartner heeft hij ons enorm geholpen in de laatste fase van het proces. Met zijn creatieve invalshoeken, visionaire ideeën en soms tegendraadse adviezen was hij de juiste man op het juiste moment! Ik heb Jan Willem leren kennen als een enthousiast en betrokken persoon en heb de samenwerking met hem heel erg gewaardeerd!”.

Mooie projecten uit 2019

Voor de gemeente Coevorden heb ik ruim een jaar gewerkt aan versterking van de binnenstad. Hoewel we het niet altijd eens waren, was het een inspirerende klus met veel vrijheid om zaken te verkennen en te experimenteren. De klant ging mee op veldwerk en kwam met nieuwe inzichten weer thuis. Ina & collega’s: bedankt voor het avontuur.

Ina Dobben

Ina Dobben, Projectleider binnenstad/beleidsadviseur economische zaken, March 8, 2019, Ina was a client of Jan Willem’s

“Jan Willem heeft bij de Gemeente Coevorden als “buitenboordmotor” het project Weeshuisweide van de grond getrokken. De rol van “buitenboordmotor” is Jan Willem op zijn lijf geschreven. Met veel enthousiasme, energie en creativiteit heeft hij een verkenning gedaan naar initiatiefnemers en heeft hij ideeën gedaan om deze mooie plek midden in Coevorden aantrekkelijk te maken en voor initiatiefnemers rendabel. Op basis van zijn geschreven inspiratiedocument en verkenning is het besluit genomen om daadwerkelijk over te gaan tot ruimtelijke ontwikkeling. Jan Willem weet mensen te enthousiasmeren, in de juiste stand te zetten en de vraag over te brengen. Ook zijn kennis van organisatieontwikkeling heeft veel bijgedragen aan het project Weeshuisweide. Het was een genot om met Jan Willem te werken volgens de methode Leren door te Doen. Het woord experimenteren is wat mij betreft het woord van het jaar Jan Willem. Bedankt”.

Een buitengewoon leuke klus was in korte tijd een bij bestuur en directie gedragen wensbeeld voor het Stedelijk Museum Coevorden ontwikkelen. Wat doet dat museum veel met weinig! De samenwerking verliep snel, professioneel en effectief. Smaakt wat mij betreft naar meer. Wie weet ontwerpen en begeleiden van een internationale samenwerking / subsidieaanvraag met andere musea en theaters? Interactief met inwoners? Zeker in het jaar 2022, wanneer Coevorden culturele gemeente van Drenthe is en het rampjaar 1672 speciale aandacht vraagt? Ik heb ooit in Schotland een project gedaan met 40 kleinschalige participatieprojecten. Zoiets denk ik dan aan.

Stefanie Horneman-Ottens

Stefanie Horneman-Ottens, Directeur/conservator bij Stedelijk Museum Coevorden, March 13, 2019, Jan Willem was a client of Stefanie’s

“Jan Willem Wolff heeft voor het Stedelijk Museum Coevorden een Wensbeeld over ons museum geschreven. In aanloop naar de uitwerking van dit document heeft Jan Willem diverse gesprekken met de directie en het bestuur gehad. Dit waren o.a. brainstormsessie die inhoudelijk zeer waardevol waren. Het is erg knap hoe Jan Willem de verschillende gedachtes en meningen kort en duidelijk op papier heeft weten te krijgen. Daarnaast was zijn enthousiasme onmisbaar en aanstekelijk. Jan Willem is iemand die zich oprecht betrokken voelt, open staat voor suggesties en meedenkt. Jan Willem ziet geen problemen, maar alleen oplossingen. Kortom, ik was zeer tevreden over zijn inzet en samenwerking en ben er van overtuigd dat er met zijn steun een goede basis voor de verdere toekomst van ons museum is gelegd”.

Heel speciaal was de klus voor en met Economic Board Groningen. Eigenlijk kon die niet, maar de opdrachtgever en ik hebben het toch samen gerealiseerd. In een soort pressure-cooker. Lees maar:

Margreet Bennink

Margreet Bennink, Directeur/eigenaar BENNINK Marketing & Communicatie, August 13, 2019, Margreet was a client of Jan Willem’s

“In mijn vak is de klik die je met iemand hebt belangrijk voor het samen bereiken van je doel. Het leuke van mijn vak is dat je soms met bijzondere mensen een project kunt gaan doen. Jan Willem Wolff is zo’n bijzonder mens. Jan Willem is creatief, nieuwsgierig, heeft een ongelofelijke hoeveelheid kennis over de meest uiteenlopende onderwerpen en heeft een lenige en snelwerkende geest. Daarnaast is hij een harde werker en doorzetter, overziet hij het speelveld en de materie in no time en hij is ook nog ‘es een fijn mens. Jan Willem heeft voor de Economic Board Groningen een uitdagende klus gedaan: in een tijdbestek van een paar weken – in samenwerking met de betrokken ambtenaren en programmamanagers ven de Economic Board Groningen – een Economische Agenda voor de gemeenten in het aardbevingsgebied in Groningen gemaakt. Het proces was organisch en niet vooraf helemaal dichtgetimmerd, wel het resultaat. En het resultaat telt immers. Na een inspirerende workshop, een aantal bijeenkomsten en gesprekken en het doornemen van een flinke stapel bestaande rapporten en documenten was de Economische Agenda een feit. Een waar kunstwerkje waar de gemeenten de volgende stap mee kunnen zetten. Blij met het resultaat. Heel erg bedankt!”.

Mooie bijeenkomsten (2)

Ook in 2018 heb ik mooie bijeenkomsten begeleid en mocht ik me met strategie bemoeien. Een selectie van projecten.

2018 was het jaar van de Gemeente Coevorden. In het eerste half jaar van 2018 mocht ik kijken wat er mogelijk is voor de Weeshuisweide, een grasveld bij het (enige) Kasteel (van Drenthe) en het gemeentehuis. Plus wat te doen met de “lelijke achterkanten” van de winkelpanden van de Friesestraat met als achterkanten de Weeshuisstraat? De impulsen van de studenten van Cibap, de Vakschool voor Verbeelding https://www.cibap.nl/, waren zeer bruikbaar. Ze verzonnen een oplossing voor de lelijke afvalcontainers wegwerken en ze maakten een prachtige maquette, die ze presenteerden op de Dag van de Binnenstad, zie https://www.youtube.com/watch?v=uimLxkFTtX0. Ik gaf ze een 9+. Erg leuk, om zo’n groep jonge mensen te gidsen! In mijn rapportage Verkenning benoemde ik 16 “Projecten”. Project 1: Benut de Weeshuisweide, Project 2: Verfraai de gevels van de Weeshuisstraat, Project 3: Realiseer de Kop van de Rikkerstraat, Project 4: Ontwerp stoer straatmeubilair, Project 5: Plaats een openluchttheater op de Weeshuisweide, Project 6: Maak een ommuurde Kasteeltuin op de Weeshuisweide, Project 7: Initieer en steun tijdelijke bestemmingen, Project 8: Ontwerp het mooiste ambachtscentrum van Europa, Project 9: Ga actief een trekker werven, Project 10: Bouw een modern hofje, Project 11: Ontwerp een 4-sterren Vestinghotel-restaurant, Project 12. Ontwikkel Het Verhaal Van Coevorden, Project 13: Ontwerp een Merk Coevorden, Project 14: Ga langjarig samen slagkracht vergroten, Project 15: Maak een Publiek-Privaat Investeringsfonds van 200 miljoen, Project 16: Zet een Ontwikkelbureau (Vesting) Coevorden (OBC) op.

Voor de Gemeente Waadhoeke heb ik samen met Engbert Boneschansker van Bureau voor Beleidsonderzoek http://www.bureaubeleidsonderzoek.nl/ een werkbijeenkomst begeleid over het Sociaal Domein, dat tot dan toe als project was georganiseerd. De vraag “Kan het beter en hoe gaan we het in de toekomst dus doen en organiseren” stond centraal. Verder kwamen aan de orde thema’s als de mate van politieke sturing, rolopvatting van Raden, wat is nou precies beleid en wat is uitvoering, hoe werkt het Sociaal Domein in de praktijk (gebiedsteams), voorbeelden van successen en mislukkingen en participatie. We bespraken ook een evaluatieopzet met alle relevante stakeholders in een fase 2. Zowel met collega Engbert als met de mensen van de gemeente (Hugo de Jong, Chris van Kollenburg) verliep de samenwerking uitstekend. Dat is ook echt nodig om topresultaten te boeken merk ik altijd. Als de opdrachtgeversrol vanwege drukte, ziekte, een cultuur met een grote machtsafstand en onveiligheid of een taakgerichte cultuur in plaats van een resultaatgerichte cultuur niet goed wordt ingevuld, behoort een coproductie haast niet meer tot de mogelijkheden. En als de opdrachtgever denkt in termen van uitbesteding (“we huren jou in en je krijgt daarvoor goed betaald” – wat overigens ook zo is) terwijl de opgaven een coproductie vereisen, gaat het ook mis of op zijn minst verre van optimaal.

Voor de Gemeente Harlingen begeleidde ik een informatiebijeenkomst over bodemdaling als gevolg van de zoutwinning. Als inwoner van Groningen wist ik ongeveer wat er speelde en dat bleek handig te zijn bij het faciliteren. Het contact met Horatius Runia van de gemeente verliep uiterst soepel, ook al hadden we nooit eerder samengewerkt. Verder waren er deskundigen aanwezig van onder meer TNO en SodM, met wie het heerlijk werken was. Ik vind het mooi als mensen echt verstand hebben van waarover ze praten (experts) en mij het proces laten regisseren. Voor mij zijn dat soort avonden naast erg leuk om te doen ook een soort cursussen.

Dan heel andere grenzen. Voor de Gemeente Tytsjerksteradiel begeleidde ik in Glinstra State, waar een activiteitencentrum en een jeugdhonk zitten http://www.kiehool.eu/ (met grote gastvrijheid en geweldige catering als je nog eens een plek zoekt voor bijeenkomsten in die buurt), een leerdag over Gezinslocaties. Dat zijn AZC’s waar uitgeprocedeerde gezinnen verblijven. Er zijn vijf van die plaatsen in Nederland. Burgemeesters en ambtenaren wilden van elkaar leren op thema’s als jeugdzorg (per 1 januari 2019 zijn gemeenten namelijk ook verantwoordelijk voor de jeugdzorg aan uitgeprocedeerde kinderen in hun gemeente), onderwijs, veiligheid, effecten van zo’n centrum op de omgeving en de politieke dimensie met de Gemeenteraad. Zoals met elke beleidsinhoud blijkt het interessanter en weerbarstiger als je je er echt in gaat verdiepen. Met vele morele dilemma’s. Ter voorbereiding had ik onder meer de Gezinslocatie in Burgum bezocht, https://www.coa.nl/nl/zoek-locatie/burgum. Daar bevindt zich een school waar ook kinderen uit de buurt van buiten het AZC op zitten. De dag zelf was een groot succes. ’s Middags presenteerden de burgemeesters een 5-puntenplan als wensenlijst aan staatssecretaris Harbers. Het onder tijdsdruk maken van dit plan gedurende dag was een extra dimensie met adrenaline naast het doel van leren van elkaar. Zonder de deskundigheid en drive van mijn aanspreekpunten Teatske Rienks en Wieny Toren hadden we nooit zo’n goed dag kunnen doen.

Voor Drone Hub Groningen Airport Eelde (DHGAE) heb ik twee werksessies begeleid. In het najaar van 2017 is er voet aan de grond gekregen als droneluchthaven. Toen is de DroneHub GAE opgericht. Het doel voor de eerste sessie was overeenstemming te bereiken over de inhoudelijke focus (voor de korte termijn). Het doel van de tweede sessie was scherp te stellen hoe we het gaan organiseren (en wat een ieders rol daarin is). Met elkaar (provincie Drenthe, luchthaven, ondernemers) hebben we concrete stappen benoemd voor realisatie van het innovatiecluster voor dronetoepassingen. De uitgangspositie is goed, vanwege de uitzonderingspositie van GAE om te testen met drones uit het zicht. Focus, middelen, kwaliteiten en competenties, sturing en timing werden benoemd als succesfactoren en er zijn acties voor vervolg benoemd. Wat altijd blijkt tijdens dit soort werksessies is Het Echt Goede Gesprek. Mensen blijken er toch net iets anders in te zitten dan ze zelf misschien dachten, er zijn zaken waarover tot dan toe niet is nagedacht of die vooruitgeschoven zijn of bepaalde mensen blijken niet te kunnen samenwerken met andere leden van de groep. Heel normaal. Maar je moet het wel in een vroeg stadium ontdekken.

Heel eervol vond ik de vraag van Bureau OPPS http://opps.nl/ of ik ze na acht jaar weer wilde begeleiden bij hun strategiedag. Inmiddels zijn ze overgenomen door de Draaijer Groep https://www.draaijerpartners.nl/over-ons/. Het bleek heel goed te werken dat ik a) een deel van het collectieve geheugen meebracht en b) weer als een kind nieuwsgierig was naar de nieuwe medewerkers en de nieuwe situatie. Contactpersoon Martijn Zuurveld snapte het belang van een goede voorbereiding en een goed ontwerp. Ik heb hem leren kennen als een zeer kundige en plezierige brother in arms. Ik kreeg onder meer als feed-back van de groep dat de concrete voorbeelden uit mijn eigen praktijk goed hielpen voor begrip, openheid en discussie, met name op het onderwerp sales, een kernonderwerp van de dag.

Mooie bijeenkomsten (1)

Ook in 2017 heb ik mooie bijeenkomsten begeleid en mocht ik me met strategie bemoeien. Een selectie van projecten.

Procesbegeleiding voor Patyna, een zorginstelling in Friesland met 31 vestigingen. Het zogenaamde dienstencentrum van de vestiging Oentsjerk, Heenmstrastaete, draaide al een aantal jaren met flink verlies. Het bestuur besloot tot een Laatste Kans Project, waarvan ik de procesbegeleiding deed. Doel was om in ruim een half jaar een in de samenleving (o.a. kerk, zorgcoöperatie, dorpsbelangen) gedragen transformatieconcept of -plan te realiseren met voldoende toekomstperspectief. Met participatie van andere partijen dan Patyna alleen. Uiteindelijk zijn er veel stappen gezet, maar kwam het niet 100% rond. Toch was er voldoende perspectief om nog enkele maanden door te gaan met het proces om “het koekje gebakken te krijgen”.

Voor het Ontwikkelbureau Veenhuizen (OBV) heb ik achter de schermen meegedacht over een concept met de Rijksbouwmeester en initiatiefnemers om de opgaven in de toekomst aan te snijden. Concreet: wat doe je met grote complexen als die leegkomen zoals Bankenbosch en eventueel een van de twee andere gevangenissen? Ik vond dat mensen niet van ver “even” langs moesten komen, maar zich gedurende de 24 Uur van Veenhuizen helemaal moesten onderdompelen. Dan pas kun je je invoelen en inleven. En is de kans dat je als groep op goede ideeën komt reëel.

Wens: De Drentse Staten (PS) hadden de ambitie voor een “Strategische Agenda”. Welke onderwerpen willen de staten zelf in deze periode (2016-2019) op de agenda zetten (en “zwaluwstaarten” met GS-agenda)? En het liefst concreet… Ik heb desgevraagd in coproductie met de opdrachtgever van de griffie een “fris ontwerp” gemaakt voor een bijeenkomst met PS. Met een verhalenverteller / gids in Drenthe, een sprookje en een (inter)actieve brainstorm plus enthousiaste teams op het podium. Er was veel humor en er werd hard gewerkt, met veel opbrengst. Onder meer oud worden in Drenthe zoals je dat zelf wilt.

Bij Lunia in Olderberkoop begeleidde ik een tweedaagse strategie, teamontwikkeling en slagkracht vergroten voor het CeW, het Center of Expertise for Watertechnology. Er was een soort “herstart” nodig vanwege nieuwe omstandigheden, mensen en ambities. Door een schriftelijk vooronderzoek te houden met 100% dekking, kon ik een goed ontwerp maken en hadden we al inhoudelijke opbrengst. Daardoor konden we de tijd besteden aan wat nodig bleek. En hadden we ook voldoende gelegenheid voor veldwerk in Veenhuizen (leren van het Ontwikkelbureau, in de Boevenbus en “college” door Irene Fortuyn van de Design Academy) en heerlijk eten bij Lunia.

Voor de gemeente Oldambt verleen ik ondersteuning bij Gebiedsgericht Werken (GGW). 2017 is een proefjaar om te leren. Welke taken pak je wel en welke pak je niet op als gebiedsregisseur? Is het sociale domein net zo belangrijk als het fysieke, mede in relatie tot zaken als Omgevingswet,  Omgevingsvisie en participatie door inwoners? Hoe ga je bestuurlijk om met verantwoordelijkheden als vakwethouder versus gebiedswethouder? En hoe verloopt het proces van gebiedsmanagers naar de organisaties gemeente en Welzijn en dan terugkoppeling naar inwoners? Duidelijk is dat het voor iedereen wennen is aan nieuwe rollen en prioriteiten. Maar men is voortvarend bezig. Het blijkt ontzettend nuttig te zijn om af en toe (onder begeleiding van een externe) even de tijd te nemen voor reflectie.

Voor de provincie Overijssel mocht ik in een zogenaamde Woonkeuken sessie het verhaal van The Making of Maallust vertellen. Met leereffecten voor slagkracht vergroten. Dat was erg leuk om te doen. Ik ben altijd weer verrast door het enthousiasme dat mijn verhaal oplevert. Het is concreet, boeiend en echt. Want ik ben er zelf bij geweest. Een van de boodschappen is dat je samen sterk staat, zeker als je vooral gebruik maakt van elkaars sterke punten. En je dreamteam aanpast aan de fase waarin je project zich bevindt.

De gemeente Tynaarlo vroeg me om een effectieve bijeenkomst te ontwerpen en begeleiden voor beleidsmedewerkers. Het doel? Bouwstenen voor een goede startnotitie van de Omgevingsvisie. We hadden expres als locatie een maatschappelijke ontmoetingsplek gekozen. In de MFA van Yde, waar ook een school is gevestigd. Met (nep)palmen en parasols al decoratie. Vanwege het warme weer hebben we toen ook maar ijs gehaald… Hier bleek dat als je een bijeenkomst goed voorbereid, deskundige mensen als deze plezier kunnen maken en tegelijkertijd (of juist daardoor?) heel hard werken.

Voor de gemeente Emmen begeleidde ik een bijeenkomst in het Sociaal Domein, over “Naar een beschermd thuis in Emmen”. Met vertegenwoordigers van allerlei stakeholders: gemeente, corporatie, wijkorganisaties, zorgorganisaties en meer. Erik Dannenberg hield een expertpresentatie. De bijeenkomst leverde voorts suggesties en bouwstenen op voor de zogenaamde Transformatieagenda.

Voor het bedrijf F&S Solar begeleidde ik een bijeenkomst over een eventueel zonnepark in Finsterwolde. Bij omwonenden bleken er bezwaren te zijn, onder meer vanwege geen vrij uitzicht. Ik denk dan: “Maïs is lelijker en staat minstens zo hoog”, maar ik woon er niet. En uiteraard is mijn rol het in goede banen leiden van een bijeenkomst, dus dan doet mijn mening er niet veel toe. Net als bij bijeenkomsten over AZC’s of CO2-opslag die ik heb gedaan. Ik lees in de pers dat veel zonneparken met tegenwind te kampen hebben. Terwijl zonneparken volgens mij veruit te verkiezen boven windturbines.

Voor het Project Organisatie Sociaal Domein (POSD) van een aantal gemeenten in NW-Friesland begeleidde ik een bijeenkomst over rollen, taken en tips voor verbetering en slagkracht vergroten. Door de goede samenwerking vooraf met de opdrachtgever bij het ontwerp, verliep de bijeenkomst goed. Ik mocht a) toelichten en b) vervolgens demonstreren hoe je effectief vergadert. Als je altijd op een bepaalde manier met elkaar vergadert, is het risico dat er een disfunctioneel patroon ontstaat.

Voor Patyna heb ik in Wommels (Fr.) een bijeenkomst met inwoners begeleid om concrete projecten en activiteiten te verzamelen als onderdeel van een gedragen visie Wonen, Zorg en Welzijn voor Wommels e.o. Als je de mensen vertrouwen geeft dat wat ze bedenken in principe kan, tenzij, met de randvoorwaarde dat ze zelf ook meedoen, dan komt men met concrete zaken. Deze bijeenkomst is een proces van overeind houden van zorg- en ontmoetingsvoorzieningen op het platteland. Met Patyna in de juiste rol. Het speelt op veel van hun 31 locaties.