In 2023 voerde ik een verkenning uit naar een Europees Kenniscluster Bodem(technologie) in Noord-Nederland met een Bodemcampus in Leeuwarden. Met de titel Een Gezonde Voedingsbodem; praktisch voor iedereen. De opdrachtgevers waren Hogeschool Van Hall Larenstein, Wetsus en Innovatie Pact Fryslân (IPF). Ik heb deze opdracht als buitengewoon leerzaam ervaren. Uitgangspunt is dat gezonde bodems zorgen voor gezonde teelten / producten die weer bijdragen aan gezonde darmen van mensen. En gezonde darmen betekent een positieve invloed op een gezonde geest. Momenteel zijn veel bodems niet gezond. Er is nog veel te onderzoeken, bijvoorbeeld op het gebied van het microbioom in bodems. De uitspraak “Zie de bodem als recyclingsmachine” is ook blijven hangen.
Ik heb veel gesprekken gevoerd met experts op het gebied van bodem, bestaande bouwstenen in Noord-Nederland bezocht zoals het Biosintrum in Oosterwolde, internetsearch gedaan en leervoorbeelden uit andere werelden aangedragen. In de bijna 100 pagina’s tellende rapportage heb ik uitgebreid verslag gedaan van mijn ontdekkingsreis bodemtechnologie. Met tips als “Ga bij partijen als NIO, KNAW, WUR, DLO’s en andere kennispartijen het stuwmeer van onderbenutte onderzoekslijnen aftappen”. Uiteindelijk heb ik in het rapport 15 bevindingen benadrukt, 31 citaten belicht en 12 conclusies en aanbevelingen benoemd. Daarna volgden 10 stappen om tot een basis voor een Bodemcampus in Leeuwarden te komen met wie doet wat. De volgende citaten laten zien dat het echt ergens over gaat als we het hebben over onderscheidend vermogen en concurrentiekracht van het noorden en beter zorgen voor milieu en voor onszelf:
“De Holy Grail voor Noord-Nederland is realiseren van de ambitie de Europese topregio for Healthy Soil and Healthy Ageing. Ofwel de visie Caring for Soil, Caring for Life met circulerend vermogen van nutriënten en een gezonde leefomgeving voor mensen. Voor de financiering staan alle banken in de wereld in de rij”.
“De huidige wetgeving is gericht op destructie van mineralen. Er is integrale wetgeving nodig die past bij kringloopdenken. We moeten reststromen veel beter benutten. Iedere bodem de juiste mix. Zo kan Friesland de nutriëntenspecialist van Europa worden”.
Wat vond de opdrachtgever?
