Mooie projecten uit 2019

Voor de gemeente Coevorden heb ik ruim een jaar gewerkt aan versterking van de binnenstad. Hoewel we het niet altijd eens waren, was het een inspirerende klus met veel vrijheid om zaken te verkennen en te experimenteren. De klant ging mee op veldwerk en kwam met nieuwe inzichten weer thuis. Ina & collega’s: bedankt voor het avontuur.

Ina Dobben

Ina Dobben, Projectleider binnenstad/beleidsadviseur economische zaken, March 8, 2019, Ina was a client of Jan Willem’s

“Jan Willem heeft bij de Gemeente Coevorden als “buitenboordmotor” het project Weeshuisweide van de grond getrokken. De rol van “buitenboordmotor” is Jan Willem op zijn lijf geschreven. Met veel enthousiasme, energie en creativiteit heeft hij een verkenning gedaan naar initiatiefnemers en heeft hij ideeën gedaan om deze mooie plek midden in Coevorden aantrekkelijk te maken en voor initiatiefnemers rendabel. Op basis van zijn geschreven inspiratiedocument en verkenning is het besluit genomen om daadwerkelijk over te gaan tot ruimtelijke ontwikkeling. Jan Willem weet mensen te enthousiasmeren, in de juiste stand te zetten en de vraag over te brengen. Ook zijn kennis van organisatieontwikkeling heeft veel bijgedragen aan het project Weeshuisweide. Het was een genot om met Jan Willem te werken volgens de methode Leren door te Doen. Het woord experimenteren is wat mij betreft het woord van het jaar Jan Willem. Bedankt”.

Een buitengewoon leuke klus was in korte tijd een bij bestuur en directie gedragen wensbeeld voor het Stedelijk Museum Coevorden ontwikkelen. Wat doet dat museum veel met weinig! De samenwerking verliep snel, professioneel en effectief. Smaakt wat mij betreft naar meer. Wie weet ontwerpen en begeleiden van een internationale samenwerking / subsidieaanvraag met andere musea en theaters? Interactief met inwoners? Zeker in het jaar 2022, wanneer Coevorden culturele gemeente van Drenthe is en het rampjaar 1672 speciale aandacht vraagt? Ik heb ooit in Schotland een project gedaan met 40 kleinschalige participatieprojecten. Zoiets denk ik dan aan.

Stefanie Horneman-Ottens

Stefanie Horneman-Ottens, Directeur/conservator bij Stedelijk Museum Coevorden, March 13, 2019, Jan Willem was a client of Stefanie’s

“Jan Willem Wolff heeft voor het Stedelijk Museum Coevorden een Wensbeeld over ons museum geschreven. In aanloop naar de uitwerking van dit document heeft Jan Willem diverse gesprekken met de directie en het bestuur gehad. Dit waren o.a. brainstormsessie die inhoudelijk zeer waardevol waren. Het is erg knap hoe Jan Willem de verschillende gedachtes en meningen kort en duidelijk op papier heeft weten te krijgen. Daarnaast was zijn enthousiasme onmisbaar en aanstekelijk. Jan Willem is iemand die zich oprecht betrokken voelt, open staat voor suggesties en meedenkt. Jan Willem ziet geen problemen, maar alleen oplossingen. Kortom, ik was zeer tevreden over zijn inzet en samenwerking en ben er van overtuigd dat er met zijn steun een goede basis voor de verdere toekomst van ons museum is gelegd”.

Heel speciaal was de klus voor en met Economic Board Groningen. Eigenlijk kon die niet, maar de opdrachtgever en ik hebben het toch samen gerealiseerd. In een soort pressure-cooker. Lees maar:

Margreet Bennink

Margreet Bennink, Directeur/eigenaar BENNINK Marketing & Communicatie, August 13, 2019, Margreet was a client of Jan Willem’s

“In mijn vak is de klik die je met iemand hebt belangrijk voor het samen bereiken van je doel. Het leuke van mijn vak is dat je soms met bijzondere mensen een project kunt gaan doen. Jan Willem Wolff is zo’n bijzonder mens. Jan Willem is creatief, nieuwsgierig, heeft een ongelofelijke hoeveelheid kennis over de meest uiteenlopende onderwerpen en heeft een lenige en snelwerkende geest. Daarnaast is hij een harde werker en doorzetter, overziet hij het speelveld en de materie in no time en hij is ook nog ‘es een fijn mens. Jan Willem heeft voor de Economic Board Groningen een uitdagende klus gedaan: in een tijdbestek van een paar weken – in samenwerking met de betrokken ambtenaren en programmamanagers ven de Economic Board Groningen – een Economische Agenda voor de gemeenten in het aardbevingsgebied in Groningen gemaakt. Het proces was organisch en niet vooraf helemaal dichtgetimmerd, wel het resultaat. En het resultaat telt immers. Na een inspirerende workshop, een aantal bijeenkomsten en gesprekken en het doornemen van een flinke stapel bestaande rapporten en documenten was de Economische Agenda een feit. Een waar kunstwerkje waar de gemeenten de volgende stap mee kunnen zetten. Blij met het resultaat. Heel erg bedankt!”.

Mooie bijeenkomsten (2)

Ook in 2018 heb ik mooie bijeenkomsten begeleid en mocht ik me met strategie bemoeien. Een selectie van projecten.

2018 was het jaar van de Gemeente Coevorden. In het eerste half jaar van 2018 mocht ik kijken wat er mogelijk is voor de Weeshuisweide, een grasveld bij het (enige) Kasteel (van Drenthe) en het gemeentehuis. Plus wat te doen met de “lelijke achterkanten” van de winkelpanden van de Friesestraat met als achterkanten de Weeshuisstraat? De impulsen van de studenten van Cibap, de Vakschool voor Verbeelding https://www.cibap.nl/, waren zeer bruikbaar. Ze verzonnen een oplossing voor de lelijke afvalcontainers wegwerken en ze maakten een prachtige maquette, die ze presenteerden op de Dag van de Binnenstad, zie https://www.youtube.com/watch?v=uimLxkFTtX0. Ik gaf ze een 9+. Erg leuk, om zo’n groep jonge mensen te gidsen! In mijn rapportage Verkenning benoemde ik 16 “Projecten”. Project 1: Benut de Weeshuisweide, Project 2: Verfraai de gevels van de Weeshuisstraat, Project 3: Realiseer de Kop van de Rikkerstraat, Project 4: Ontwerp stoer straatmeubilair, Project 5: Plaats een openluchttheater op de Weeshuisweide, Project 6: Maak een ommuurde Kasteeltuin op de Weeshuisweide, Project 7: Initieer en steun tijdelijke bestemmingen, Project 8: Ontwerp het mooiste ambachtscentrum van Europa, Project 9: Ga actief een trekker werven, Project 10: Bouw een modern hofje, Project 11: Ontwerp een 4-sterren Vestinghotel-restaurant, Project 12. Ontwikkel Het Verhaal Van Coevorden, Project 13: Ontwerp een Merk Coevorden, Project 14: Ga langjarig samen slagkracht vergroten, Project 15: Maak een Publiek-Privaat Investeringsfonds van 200 miljoen, Project 16: Zet een Ontwikkelbureau (Vesting) Coevorden (OBC) op.

Voor de Gemeente Waadhoeke heb ik samen met Engbert Boneschansker van Bureau voor Beleidsonderzoek http://www.bureaubeleidsonderzoek.nl/ een werkbijeenkomst begeleid over het Sociaal Domein, dat tot dan toe als project was georganiseerd. De vraag “Kan het beter en hoe gaan we het in de toekomst dus doen en organiseren” stond centraal. Verder kwamen aan de orde thema’s als de mate van politieke sturing, rolopvatting van Raden, wat is nou precies beleid en wat is uitvoering, hoe werkt het Sociaal Domein in de praktijk (gebiedsteams), voorbeelden van successen en mislukkingen en participatie. We bespraken ook een evaluatieopzet met alle relevante stakeholders in een fase 2. Zowel met collega Engbert als met de mensen van de gemeente (Hugo de Jong, Chris van Kollenburg) verliep de samenwerking uitstekend. Dat is ook echt nodig om topresultaten te boeken merk ik altijd. Als de opdrachtgeversrol vanwege drukte, ziekte, een cultuur met een grote machtsafstand en onveiligheid of een taakgerichte cultuur in plaats van een resultaatgerichte cultuur niet goed wordt ingevuld, behoort een coproductie haast niet meer tot de mogelijkheden. En als de opdrachtgever denkt in termen van uitbesteding (“we huren jou in en je krijgt daarvoor goed betaald” – wat overigens ook zo is) terwijl de opgaven een coproductie vereisen, gaat het ook mis of op zijn minst verre van optimaal.

Voor de Gemeente Harlingen begeleidde ik een informatiebijeenkomst over bodemdaling als gevolg van de zoutwinning. Als inwoner van Groningen wist ik ongeveer wat er speelde en dat bleek handig te zijn bij het faciliteren. Het contact met Horatius Runia van de gemeente verliep uiterst soepel, ook al hadden we nooit eerder samengewerkt. Verder waren er deskundigen aanwezig van onder meer TNO en SodM, met wie het heerlijk werken was. Ik vind het mooi als mensen echt verstand hebben van waarover ze praten (experts) en mij het proces laten regisseren. Voor mij zijn dat soort avonden naast erg leuk om te doen ook een soort cursussen.

Dan heel andere grenzen. Voor de Gemeente Tytsjerksteradiel begeleidde ik in Glinstra State, waar een activiteitencentrum en een jeugdhonk zitten http://www.kiehool.eu/ (met grote gastvrijheid en geweldige catering als je nog eens een plek zoekt voor bijeenkomsten in die buurt), een leerdag over Gezinslocaties. Dat zijn AZC’s waar uitgeprocedeerde gezinnen verblijven. Er zijn vijf van die plaatsen in Nederland. Burgemeesters en ambtenaren wilden van elkaar leren op thema’s als jeugdzorg (per 1 januari 2019 zijn gemeenten namelijk ook verantwoordelijk voor de jeugdzorg aan uitgeprocedeerde kinderen in hun gemeente), onderwijs, veiligheid, effecten van zo’n centrum op de omgeving en de politieke dimensie met de Gemeenteraad. Zoals met elke beleidsinhoud blijkt het interessanter en weerbarstiger als je je er echt in gaat verdiepen. Met vele morele dilemma’s. Ter voorbereiding had ik onder meer de Gezinslocatie in Burgum bezocht, https://www.coa.nl/nl/zoek-locatie/burgum. Daar bevindt zich een school waar ook kinderen uit de buurt van buiten het AZC op zitten. De dag zelf was een groot succes. ’s Middags presenteerden de burgemeesters een 5-puntenplan als wensenlijst aan staatssecretaris Harbers. Het onder tijdsdruk maken van dit plan gedurende dag was een extra dimensie met adrenaline naast het doel van leren van elkaar. Zonder de deskundigheid en drive van mijn aanspreekpunten Teatske Rienks en Wieny Toren hadden we nooit zo’n goed dag kunnen doen.

Voor Drone Hub Groningen Airport Eelde (DHGAE) heb ik twee werksessies begeleid. In het najaar van 2017 is er voet aan de grond gekregen als droneluchthaven. Toen is de DroneHub GAE opgericht. Het doel voor de eerste sessie was overeenstemming te bereiken over de inhoudelijke focus (voor de korte termijn). Het doel van de tweede sessie was scherp te stellen hoe we het gaan organiseren (en wat een ieders rol daarin is). Met elkaar (provincie Drenthe, luchthaven, ondernemers) hebben we concrete stappen benoemd voor realisatie van het innovatiecluster voor dronetoepassingen. De uitgangspositie is goed, vanwege de uitzonderingspositie van GAE om te testen met drones uit het zicht. Focus, middelen, kwaliteiten en competenties, sturing en timing werden benoemd als succesfactoren en er zijn acties voor vervolg benoemd. Wat altijd blijkt tijdens dit soort werksessies is Het Echt Goede Gesprek. Mensen blijken er toch net iets anders in te zitten dan ze zelf misschien dachten, er zijn zaken waarover tot dan toe niet is nagedacht of die vooruitgeschoven zijn of bepaalde mensen blijken niet te kunnen samenwerken met andere leden van de groep. Heel normaal. Maar je moet het wel in een vroeg stadium ontdekken.

Heel eervol vond ik de vraag van Bureau OPPS http://opps.nl/ of ik ze na acht jaar weer wilde begeleiden bij hun strategiedag. Inmiddels zijn ze overgenomen door de Draaijer Groep https://www.draaijerpartners.nl/over-ons/. Het bleek heel goed te werken dat ik a) een deel van het collectieve geheugen meebracht en b) weer als een kind nieuwsgierig was naar de nieuwe medewerkers en de nieuwe situatie. Contactpersoon Martijn Zuurveld snapte het belang van een goede voorbereiding en een goed ontwerp. Ik heb hem leren kennen als een zeer kundige en plezierige brother in arms. Ik kreeg onder meer als feed-back van de groep dat de concrete voorbeelden uit mijn eigen praktijk goed hielpen voor begrip, openheid en discussie, met name op het onderwerp sales, een kernonderwerp van de dag.

Mooie bijeenkomsten (1)

Ook in 2017 heb ik mooie bijeenkomsten begeleid en mocht ik me met strategie bemoeien. Een selectie van projecten.

Procesbegeleiding voor Patyna, een zorginstelling in Friesland met 31 vestigingen. Het zogenaamde dienstencentrum van de vestiging Oentsjerk, Heenmstrastaete, draaide al een aantal jaren met flink verlies. Het bestuur besloot tot een Laatste Kans Project, waarvan ik de procesbegeleiding deed. Doel was om in ruim een half jaar een in de samenleving (o.a. kerk, zorgcoöperatie, dorpsbelangen) gedragen transformatieconcept of -plan te realiseren met voldoende toekomstperspectief. Met participatie van andere partijen dan Patyna alleen. Uiteindelijk zijn er veel stappen gezet, maar kwam het niet 100% rond. Toch was er voldoende perspectief om nog enkele maanden door te gaan met het proces om “het koekje gebakken te krijgen”.

Voor het Ontwikkelbureau Veenhuizen (OBV) heb ik achter de schermen meegedacht over een concept met de Rijksbouwmeester en initiatiefnemers om de opgaven in de toekomst aan te snijden. Concreet: wat doe je met grote complexen als die leegkomen zoals Bankenbosch en eventueel een van de twee andere gevangenissen? Ik vond dat mensen niet van ver “even” langs moesten komen, maar zich gedurende de 24 Uur van Veenhuizen helemaal moesten onderdompelen. Dan pas kun je je invoelen en inleven. En is de kans dat je als groep op goede ideeën komt reëel.

Wens: De Drentse Staten (PS) hadden de ambitie voor een “Strategische Agenda”. Welke onderwerpen willen de staten zelf in deze periode (2016-2019) op de agenda zetten (en “zwaluwstaarten” met GS-agenda)? En het liefst concreet… Ik heb desgevraagd in coproductie met de opdrachtgever van de griffie een “fris ontwerp” gemaakt voor een bijeenkomst met PS. Met een verhalenverteller / gids in Drenthe, een sprookje en een (inter)actieve brainstorm plus enthousiaste teams op het podium. Er was veel humor en er werd hard gewerkt, met veel opbrengst. Onder meer oud worden in Drenthe zoals je dat zelf wilt.

Bij Lunia in Olderberkoop begeleidde ik een tweedaagse strategie, teamontwikkeling en slagkracht vergroten voor het CeW, het Center of Expertise for Watertechnology. Er was een soort “herstart” nodig vanwege nieuwe omstandigheden, mensen en ambities. Door een schriftelijk vooronderzoek te houden met 100% dekking, kon ik een goed ontwerp maken en hadden we al inhoudelijke opbrengst. Daardoor konden we de tijd besteden aan wat nodig bleek. En hadden we ook voldoende gelegenheid voor veldwerk in Veenhuizen (leren van het Ontwikkelbureau, in de Boevenbus en “college” door Irene Fortuyn van de Design Academy) en heerlijk eten bij Lunia.

Voor de gemeente Oldambt verleen ik ondersteuning bij Gebiedsgericht Werken (GGW). 2017 is een proefjaar om te leren. Welke taken pak je wel en welke pak je niet op als gebiedsregisseur? Is het sociale domein net zo belangrijk als het fysieke, mede in relatie tot zaken als Omgevingswet,  Omgevingsvisie en participatie door inwoners? Hoe ga je bestuurlijk om met verantwoordelijkheden als vakwethouder versus gebiedswethouder? En hoe verloopt het proces van gebiedsmanagers naar de organisaties gemeente en Welzijn en dan terugkoppeling naar inwoners? Duidelijk is dat het voor iedereen wennen is aan nieuwe rollen en prioriteiten. Maar men is voortvarend bezig. Het blijkt ontzettend nuttig te zijn om af en toe (onder begeleiding van een externe) even de tijd te nemen voor reflectie.

Voor de provincie Overijssel mocht ik in een zogenaamde Woonkeuken sessie het verhaal van The Making of Maallust vertellen. Met leereffecten voor slagkracht vergroten. Dat was erg leuk om te doen. Ik ben altijd weer verrast door het enthousiasme dat mijn verhaal oplevert. Het is concreet, boeiend en echt. Want ik ben er zelf bij geweest. Een van de boodschappen is dat je samen sterk staat, zeker als je vooral gebruik maakt van elkaars sterke punten. En je dreamteam aanpast aan de fase waarin je project zich bevindt.

De gemeente Tynaarlo vroeg me om een effectieve bijeenkomst te ontwerpen en begeleiden voor beleidsmedewerkers. Het doel? Bouwstenen voor een goede startnotitie van de Omgevingsvisie. We hadden expres als locatie een maatschappelijke ontmoetingsplek gekozen. In de MFA van Yde, waar ook een school is gevestigd. Met (nep)palmen en parasols al decoratie. Vanwege het warme weer hebben we toen ook maar ijs gehaald… Hier bleek dat als je een bijeenkomst goed voorbereid, deskundige mensen als deze plezier kunnen maken en tegelijkertijd (of juist daardoor?) heel hard werken.

Voor de gemeente Emmen begeleidde ik een bijeenkomst in het Sociaal Domein, over “Naar een beschermd thuis in Emmen”. Met vertegenwoordigers van allerlei stakeholders: gemeente, corporatie, wijkorganisaties, zorgorganisaties en meer. Erik Dannenberg hield een expertpresentatie. De bijeenkomst leverde voorts suggesties en bouwstenen op voor de zogenaamde Transformatieagenda.

Voor het bedrijf F&S Solar begeleidde ik een bijeenkomst over een eventueel zonnepark in Finsterwolde. Bij omwonenden bleken er bezwaren te zijn, onder meer vanwege geen vrij uitzicht. Ik denk dan: “Maïs is lelijker en staat minstens zo hoog”, maar ik woon er niet. En uiteraard is mijn rol het in goede banen leiden van een bijeenkomst, dus dan doet mijn mening er niet veel toe. Net als bij bijeenkomsten over AZC’s of CO2-opslag die ik heb gedaan. Ik lees in de pers dat veel zonneparken met tegenwind te kampen hebben. Terwijl zonneparken volgens mij veruit te verkiezen boven windturbines.

Voor het Project Organisatie Sociaal Domein (POSD) van een aantal gemeenten in NW-Friesland begeleidde ik een bijeenkomst over rollen, taken en tips voor verbetering en slagkracht vergroten. Door de goede samenwerking vooraf met de opdrachtgever bij het ontwerp, verliep de bijeenkomst goed. Ik mocht a) toelichten en b) vervolgens demonstreren hoe je effectief vergadert. Als je altijd op een bepaalde manier met elkaar vergadert, is het risico dat er een disfunctioneel patroon ontstaat.

Voor Patyna heb ik in Wommels (Fr.) een bijeenkomst met inwoners begeleid om concrete projecten en activiteiten te verzamelen als onderdeel van een gedragen visie Wonen, Zorg en Welzijn voor Wommels e.o. Als je de mensen vertrouwen geeft dat wat ze bedenken in principe kan, tenzij, met de randvoorwaarde dat ze zelf ook meedoen, dan komt men met concrete zaken. Deze bijeenkomst is een proces van overeind houden van zorg- en ontmoetingsvoorzieningen op het platteland. Met Patyna in de juiste rol. Het speelt op veel van hun 31 locaties.